Ετικέτες

,

bfcompass1.jpg

Οι πιο ωραίες ιστορίες γράφονται απ’ το ίδιο το βίωμα, πάντα σε λευκό χαρτί με κόκκινο μελάνι. Κόκκινο απαραιτήτως: με πολύ αίμα, γιατί δεν νοθεύεται, γιατί συντηρείται από πράγματα όπως τα δάκρυα και τη χολή. Χρειάζεται κάποιο πένθος για να γεννηθεί η μυθοπλασία. Άραγε το πένθος του ρεαλισμού ή ο ρεαλισμός του πένθους;

Υπάρχουν συγγραφείς που μπορούν να φανταστούν ένα βίωμα. Αν είναι, ας πούμε, σαν τον Πολ Όστερ το κάνουν καλά κι απ’ την ανάποδη. Αν θέλουν όμως να γίνουν σαν τον Φραντς Κάφκα, κλειδαμπαρώνονται ολοβραδίς σε κάποιο σκοτεινό δωμάτιο υποφέροντας, και εμπνέονται – με την ελπίδα το βιβλίο-πόνημα ν’ αποκτήσει το κύρος της Μεταμόρφωσης. Μια μεταμόρφωση για μια καλή ιστορία, πολλές μεταμορφώσεις για πολλές καλές ιστορίες. Αν ένας συγγραφέας ζει για να γράφει, θα πρέπει να υποστεί σοβαρές προσωπικές αλλοιώσεις, φορώντας προσωπεία και κάνοντας πρόβες.

Όταν η μυθοπλασία γίνεται αυτοσκοπός, χρειάζεται και ο δημιουργός να ξεφύγει απ’ τις οριοθετήσεις της πραγματικής του ζωής, να γίνει «μύθος». Και, σαν μύθος, ο συγγραφέας ν’ αποκτήσει μια διάσταση θεϊκή, με όχι απαραίτητα θετικό πρόσημο. Μπορεί μεν έτσι να γράφονται ωραίες ιστορίες (όχι, βέβαια, πάντα), αλλά η ζωή ενός συγγραφέα, καθώς παίρνει αδιάκοπα τη μορφή μιας πρόβας, παραμένει ατελής πράξη. Τελειώνει και ξαναρχίζει κάτω απ’ το βάρος της ανάγκης για την τέλεια επίδοση. Θα μπορούσε κανείς να ονομάσει τη διαδικασία και ως την «Αυτοσυνειδησία του Απόλυτου Έρωτα», συχνά λέγεται πως η Τέχνη είναι ένα πρόσωπο προσωπικό, βιώνεται ελεγιανά. Ελεγειακά κατανοείται καλύτερα ωστόσο, καθώς μοιάζει διαρκώς με την «επείγουσα συνουσία», το «σπαρακτικό κειμήλιο», όπως το έγραψε πολύ σωστά ο Νίκος Καρούζος. Όσο είναι η μυθοπλασία η επείγουσα ερωμένη, η ζωή, ως ρεαλισμός, θα παραμένει μια προδομένη συν-ούσα.

Όταν ο συγγραφέας-μύθος μεταμορφώνεται ο ίδιος σε ήρωα μυθοπλασίας, ενδέχεται να χάσει τον άνθρωπο από μέσα του. Γιατί, όπως το είπε η Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων, «Τώρα δεν ωφελεί σε τίποτα να παριστάνω ότι είμαι δύο άνθρωποι». Καλύτερα ένα παραμύθι δίχως τέλος λοιπόν, παρά η ζωή ξανά από την αρχή. Θέλει βέβαια μια ιδιαίτερου βάρους δύναμη η απομυθοποίηση.

Aν το παρακάνει κανείς με την παραμυθία, στίχοι σαν του Κώστα Καρυωτάκη μπορεί κάποια στιγμή ν’ αντιστραφούν επικίνδυνα: θα βάλω στη σάρκα, στο αίμα σχήμα βιβλίου μεγάλο. Δεν είπε κανείς ωστόσο πως ο υπερρεαλισμός είναι κατανάγκην κακόγουστος.

Κάπως έτσι όμως φτάνει κανείς από το ρεαλισμό του πένθους, τη ζωή, στο πένθος του ρεαλισμού, την τέχνη.

[Ζητείται επειγόντως πυξίδα!]

Advertisements