Ετικέτες

, ,

Κάτια Γρηγορίου-Θεοχαράκη, Διάστικτο Γαλανό Διάστημα [Sky Blue Wild], τυπωθήτω-Γιώργος Δαρδανός, Αθήνα 2007

Το βιβλίο αυτό σε προκαλεί πριν καν αρχίσεις να το διαβάζεις, γιατί, πρώτον, είναι δίγλωσσο -περιλαμβάνει ποιήματα τόσο στα ελληνικά όσο και στα αγγλικά- και, δεύτερον, δεν περιλαμβάνει μόνο ποίηση, με την αυστηρή του όρου έννοια, αλλά και σελίδες ημερολογίου, πεζά κείμενα, σκίτσα με μελάνι, καθώς και μια εισαγωγή γραμμένη από την ίδια τη συγγραφέα. Στο βιβλίο αυτό επίσης δεν υπάρχουν περιεχόμενα. Συνυπολογίζοντας τα παραπάνω, φαίνεται πως η Κάτια Γρηγορίου με το βιβλίο αυτό προτείνει την κατάργηση συμβατικοτήτων όπως είναι οι χρονικές ή οι θεματικές κατηγοριοποιήσεις: αν επιθυμεί κανείς ν’ αναζητήσει το επιμέρους θα πρέπει να μελετήσει το όλον ή μάλλον δεν υπάρχει επιμέρους, γιατί όλα είναι ένα. Το βιβλίο αυτό αποτελεί ένα μικρό μανιφέστο υπέρ της ανθρώπινης επιθυμίας για ελευθερία.

Στη χρήση της γλώσσας καταρχήν: η ποίησή της αποτελεί ένα ταξίδι επιστροφής στη χαμένη κοιτίδα της γλώσσας, αρχαιοελληνικής κυρίως, απ’ όπου -φαίνεται να το πιστεύει ακράδαντα- αντλεί και το λόγο της η σύγχρονη. Όχι από εμμονή στην αρχαιοπληξία, αλλά από ανάγκη διαρκούς αναζήτησης της ενότητας του χρόνου ως ενότητας της τέχνης. Ακουμπώντας στη ρίζα, βλέπει κανείς καθαρότερα τα φύλλα, δηλαδή τις απέραντες δυνατότητες της σύγχρονης έκφρασης, με βάση τα «πώς», τα «γιατί» των λέξεων και, κυρίως, τους τρόπους και τις τροπές της ποιητικής εκφοράς των (σχετικό είναι και το δίκην λεξικού δισέλιδο με τον τίτλο: «Τρεις λεξούλες, τέσσερεις, χιλιάδες λέξεις»).

Αν η γλώσσα είναι ελληνική, το τοπίο, ως φόντο της γραφής της, έχει χρώμα γαλάζιο, γιατί η Ελλάδα είναι ουρανός και θάλασσα μαζί, ένα «γαλανό διάστημα», το οποίο έρχεται η ποίηση να στίξει, να δηλώσει δηλαδή γραπτώς τα σημεία στίξεως της αλβαφήτας του τοπίου. Από εκεί θα βγαίνει και ο τίτλος της συλλογής (ουδεμία σχέση με τα στίγματα), η ποίηση σφυγμομετρεί γλωσσικά το απέραντο γαλάζιο και, κατ’ επέκταση, είναι το κατεξοχήν εργαλείο της σκέψης, αυτή είναι που ελέγχει, με τις παύσεις ή τις αντιστίξεις της, την επιθυμία του ανθρώπου να κοιτάξει γύρω του, να αισθανθεί, να μετουσιώσει την πραγματικότητα σε έργο τέχνης λες και πρόκειται για την πρωταρχική θέαση του κόσμου.

Η Κάτια Γρηγορίου ατενίζει τα πράγματα που μας κατακλύζουν με θαυμασμό, αποφορτίζοντας το τοπίο από τις αρνητικές νοηματοδοτήσεις που μας έχει επιβάλει η ρουτίνα, η ζωή, τα κοινωνικά ταμπού, η νύχτα. Το γαλανό τοπίο, αν και αντλείται, ελυτικά, κυρίως από τα ελληνικά νησιά, είναι περισσότερο ψυχολογικό, γιατί ακόμη και με φόντο τη Νέα Υόρκη ή το Σύνταγμα ή τη Βραζιλία, η ποίησή της ατενίζει το γαλάζιο. Τα δε ποιήματά της στην αγγλική μοιάζουν περισσότερο με μεταφρασμένη ποίηση λόγω του ταμπεραμέντου της.

Η μέθοδος αποφόρτισης είναι το παιχνίδι με τη γλώσσα, με τις σκέψεις, δώρο έμφυτο, αντίδωρο δε είναι ο πλούσιος συναισθηματικός μας κόσμος: η επαφή με τις μνήμες, το παρόν και τις επιθυμίες μας. Οι λέξεις έρχονται καταπάνω μας σαν κύματα καταβύθισης: «Να το, ορθΆνοιχτο ένα / στΌμα / ο Ωκεανός / και χρΆπ». Δέος και έκσταση μαζί. Ο ποιητικός της λόγος σφύζει από παιδικότητα, γιατί αντιλαμβάνεται τη ζωή ως διαρκή έκπληξη και ταυτοχρόνως μάθηση, ως εκτόνωση επιθυμιών, ως εξωστρέφεια, χαρακτηριστικά στοιχεία μιας χαμένης αθωότητας. Η αθωότητα στην ποίησή της είναι θηλυκή: διαγράφεται έντονα μέσα από το στοιχείο της σεξουαλικότητας από τη μια (όχι τόσο του ερωτισμού), και από την εσωτερικευμένη εικόνα της μητέρας της από την άλλη.

Με το βιβλίο της αυτό, που φαίνεται να αποτελεί μια ενσυνείδητη κατάθεση της ολότητας της ύπαρξης, η Κάτια Γρηγορίου ρισκάρει, γιατί ενδέχεται μέσα από το «όλα» να καταλήξει στο «τίποτα», αν χαθεί από την πλευρά του αναγνώστη ο ποιητικός πυρήνας. Διαφεύγει τον κίνδυνο, ωστόσο, το πώς και το γιατί παραμένει κάπως αδιευκρίνιστο, κατά τον ίδιο τρόπο που τα νεοελληνικά σε πολυτονικό δεν προκαλούν δυσαρέσκεια. Διαφεύγει τον κίνδυνο ίσως γιατί όσο σοφό μοιάζει να είναι το όλο εγχείρημά της άλλο τόσο μοιάζει να είναι παιδικό και ειλικρινές.

(Ποιήματα που αξίζει πραγματικά να διαβάσει κανείς: «Poem for a bitch», «μαζί», «πρόβα καυγά» «άκυρος ο φόβος μιας απώλειας», «ο πονοκέφαλος», «η γυναίκα με τα μάτια / Trorosa», και τα πεζά-ποιήματα αυτόματης γραφής).

Η παραπάνω βιβλιοπαρουσίαση πρωτοδημοσιεύτηκε στα (δε)κατα, τεύχος 9.

Advertisements