Ετικέτες

,

mikraikaria

Μικρά Ικαρία, Χαράλαμπος Γιαννακόπουλος, εκδόσεις Ηλέκτρα, Αθήνα 2005, σελ. 225

Η Μικρά Ικαρία ανήκει στην κατηγορία των αυτοβιογραφικών βιβλίων με τη διαφορά ότι ο συγγραφέας, Χαράλαμπος Γιαννακόπουλος, δεν αναλίσκεται σε περιγραφές γεγονότων που «συνέβησαν» στη ζωή του, όπως κάποιος θα περίμενε από ένα αυτοβιογραφικό βιβλίο. Στη Μικρή Ικαρία δεν περιγράφεται το βιώμα αυτό καθαυτό, ως εξωτερικό γεγονός, ούτε το βίωμα ως προσωπική εμπειρία που χρειάζεται να κατατεθεί. Το βιβλίο αφορά τον τρόπο που γράφεται ένα βιβλίο, στον τρόπο που ο συγγραφέας επιτυγχάνει να βιώνει καταστάσεις που δεν του ανήκουν, αλλά και στον τρόπο που τις καθιστά δημιουργικά δικές του. Η Μικρά Ικαρία συντίθεται από εμπειρίες της ανάγνωσης ή της παρατήρησης, που μετουσιώνονται σε εμπειρίες της γραφής και της εμβίωσης κάτω από τεχνικές άλλοτε παιδιάστικες και άλλοτε διανοουμενίστικες.

Ο τρόπος που αντιλαμβάνεται ο Γιαννακόπουλος τη συγγραφική εμπειρία εισάγεται μέσα στις πρώτες 50 σελίδες του βιβλίου, όπου ο ήρωας-συγγραφέας, πριν αναχωρήσει για την Ικαρία, κάθεται σε διάφορα παγκάκια του κέντρου της Αθήνας με τα βιβλία του και παρακολουθεί με λεπτομέρεια τον έξω κόσμο. Οι αράδες των βιβλίων που διαβάζει συγχέονται με τις εξωτερικές εικόνες που παρατηρεί καθώς εν είδει παιχνιδιού αυτόματης γραφής καταγράφει στο σημειωματάριό του αυτό που κάνει να καταστεί πια δική του εντύπωση και βίωμα. Ο τρόπος πρόσληψης ξένων στοιχείων, αφενός λογοτεχνικών σπαραγμάτων αφετέρου εξωτερικών εικόνων, προοικονομεί το είδος της εμπειρίας που θα έχουμε και εμείς ως αναγνώστες της Μικράς Ικαρίας, με την άφιξη του συγγραφέα στην Ικαρία.

Τι είναι η Μικρά Ικαρία; Η Ικαρία φαίνεται να αποτελεί για τον Γιαννακόπουλο μια διαδικασία ηθελημένης απομάκρυνσης από τον γνωστό κόσμο, για λίγο, και εμβάθυνσης μέσα στον άγνωστο κόσμο, δηλαδή μια εμπειρία μάθησης. Προς υπεραναπλήρωση της μοναξιάς που αισθάνεται ένας άγνωστος ανάμεσα σε αγνώστους, ο συγγραφέας, σχεδόν ιδεοληπτικά, κουβαλά όλα τα βιβλία που αγάπησε μαζί του στο ταξίδι. Το κέντρο βάρους, λοιπόν, του βιβλίου δεν πέφτει ούτε στις εξορμήσεις του στην Ικαρία ή στα άτομα που γνώρισε εκεί, ούτε καν στην αναμνησιακή επαναφορά των ανθρώπων που του λείπουν. Υπάρχουν μονάχα ως νύξεις, σε μικρές δόσεις. Ο Γιαννακόπουλος βλέπει την Ικαρία μέσα από βιβλία και σημειωματάρια. Εμείς διαβάζουμε αράδες από ποιητές, φιλοσόφους, λογοτέχνες, έλληνες και ξένους, μαζί του. Δεν έχουν σημασία οι διαφορές στα είδη, στην εποχή συγγραφής και στους τόπους στους οποίους τα αποσπάσματα αναφέρονται. Ο Γιαννακόπουλος κάνει εσκεμμένες αναμείξεις και προσθαφαιρέσεις. Κριτήριο είναι η αγάπη του προς αυτά τα συγγράμματα.

Η Μικρά Ικαρία λοιπόν είναι ένα βιβλίο που γεννιέται, γεννιέται έπειτα από πειραματισμούς επάνω στην τεχνική της συν-γραφής. Πρόκειται για μια δημιουργική διαδικασία καταβύθισης που φέρνει στο φως ένα «απροσχεδίαστο» και γι’ αυτό πανέμορφο ψηφιδωτό επάνω στο οποίο τοποθετούνται σε αισθητική τάξη οι ψηφίδες, κύτταρα αυτογνωσίας. Είναι ένα κείμενο πάνω σε κείμενα. Εάν ο Γιαννακόπουλος επιτυγχάνει αυτό που δηλώνει ως στόχο της γραφής, δηλαδή την επικοινωνία και την αυτογνωσία, εμείς, ως αναγνώστες, στοχαζόμαστε και παρατηρούμε με ενδιαφέρον πώς ένα τρίτο μάτι ερμηνεύει μέσα του ένα κείμενο που έχουμε κι εμείς στα χέρια μας και ερμηνεύουμε. Έχει ψυχολογικό ενδιαφέρον αυτή η σύγκριση. Διαβάζοντας αυτό το βιβλίο αισθανόμαστε τη δική μας ύπαρξη να παρίσταται εξίσου δημιουργικά. Ενίοτε υπογραμμίζουμε, μαζί με το συγγραφέα. Θέλουμε να θυμόμαστε τη συγκίνηση.  

Πώς τα καταφέρνει ο Γιαννακόπουλος να μας μυήσει σε αυτό το παιχνίδι; Το μυστικό του βρίσκεται στις ισορροπίες που ανακαλύπτει ανάμεσα στο Εγώ και το Εσύ. Ανάμεσα στο γράφοντα και στον αναγνώστη. Το Εγώ του ο Γιαννακόπουλος το αντιμετωπίζει τόσο με σοβαρότητα όσο και με ειρωνεία. Βαφτίζει με αυτοσαρκασμό και χιούμορ τις προσωπικές του σημειώσεις τόσο «MicroDiary» όσο, ελληνιστί, «ΜικροΔιάρροια». Γιατί φαίνεται να γνωρίζει καλά τους κινδύνους που ελλοχεύουν κατά την αυτοβιογραφική διαδικασία. Ο κίνδυνος ενός ναρκισσιστικού παραστρατήματος εις βάρος του αναγνώστη ή ακόμη ο κίνδυνος να χαθεί στο χείμαρρο της εξομολογητικής διαδικασίας η συγκροτημένη δομή -όχι μονάχα του εαυτού αλλά και του κειμένου- αντιμετωπίζεται με τη συνδρομή των φίλων συγγραφέων. Υπονοείται έτσι πως η συγγραφική διαδικασία, για να είναι επιτυχής, δεν πρέπει να διαφέρει από τις ανθρώπινες ανάγκες, τόσο για μοναξιά όσο και για συνύπαρξη: λίγο από το εγώ, λίγο από το έτερον και πίσω στο φόντο ο έρωτας, κάποτε ένα πρόσωπο αγαπημένο, η Αγαπημένη του Γιαννακόπουλου, και κάποτε ο έρωτας ως καθολική στάση ζωής. Στην Ικαρία ο συγγραφέας επαναφέρει το ρόλο του συγγραφέα ως εραστή της τέχνης, «ερασιτέχνη».  

Σε αυτό συμβάλλει και η γλώσσα  του βιβλίου: είναι στη βάση της ποιητική, οι λέξεις συνδέονται μεταξύ τους με έναν αφανή εσωτερικό ρυθμό.   

Η Μικρά Ικαρία του Χαράλαμπου Γιαννακόπουλου αποτελεί ένα διαχρονικό ταξίδι εσωτερικής μέθης. Δεν πρόκειται για την Ικαρία αυτή καθαυτήν, αλλά για ένα από τα πολλά ταξίδια της ζωής, που όποιο προορισμό και να έχει θα καταστεί, ούτως ή άλλως, ευοίωνο από τη στιγμή που θα γίνει βιωματικό.

Η παραπάνω βιβλιοανάγνωση είχε δημοσιευθεί στο τεύχος 5 του περιοδικού (δε)κατα

Advertisements