Ετικέτες

1ed

Η Ευτυχία Παναγιώτου είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση ποιήτριας που δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις σε Κύπρο και Ελλάδα. Έχει εκδώσει τρεις ποιητικές συλλογές, έχει μεταφράσει ποίηση ενώ δικά της ποιήματα έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά, ιταλικά, ισπανικά και γερμανικά.

Από πολύ νωρίς έχει καταφέρει να δημιουργήσει τη δική της ποιητική γλώσσα και να δομήσει το ποιητικό της σύμπαν μέσα από σουρεαλιστικές εικόνες οι οποίες, όμως, δεν ακολουθούν την πεπατημένη της σύγχρονης ποιητικής παραγωγής με τις έτοιμες συνθέσεις λέξεων.

Η ποίηση της διατηρεί ζωντανές τις εικόνες μέσα στις λέξεις. Τις ακολουθείς και μπορείς να βλέπεις μπροστά σου έναν ολόκληρο θίασο εννοιών που πρέπει να αποκρυπτογραφηθούν.

Λέξεις και φράσεις, που με μιαν πρώτη ματιά φαντάζουν ειρωνικές μα που αν μπει κάποιος στο βαθύτερο νόημα τους τότε μπορεί να αντιληφθεί ότι ακολουθούν ένα μοτίβο πολλαπλών ερμηνειών.

  • Πως αντιμετωπίζετε την ποίηση: ως μια ταυτότητα ή ως μια ετερότητα μέσα στη σύγχρονη ζωή;

Η έννοια της «ταυτότητας» συνδέεται με τους κοινωνικούς ρόλους της εποχής (π.χ. ο ποιητής φανφάρας, ή ο στρατευμένος ποιητής, ή παλιότερα τουλάχιστον ο εθνικός ποιητής). Η έννοια της «ετερότητας» αξιοποιήθηκε ως η ακριβώς αντίθετη της ταυτότητας, και κάτω από την ομπρέλα της περιλήφθηκαν, ίσα και όμοια, όσοι διαφέρουν από το μεγάλο ρεύμα της ταυτότητας. Με τους όρους «ταυτότητα» και «ετερότητα» δηλαδή είναι σαν να λέμε ότι έχουμε μόνο δύο μεγάλες κατηγορίες ποίησης. Αλλά αυτό το διπολικό βλέμμα δεν μας εμποδίζει τελικά να δούμε αυτά που υπάρχουν ανεξάρτητα από τις αντιλήψεις μας, ή δεν βάζει τρικλοποδιές στις απόπειρες να συλλαμβάνουμε πραγματικότητες πέρα από βεβαιότητες κονσέρβας;

  • Ο ποιητής είναι μια περσόνα γύρω από τις λέξεις ή λειτουργεί με έναν ενστικτώδη ορμεμφυτισμό; 

Το ποιητικό υποκείμενο παράγεται από τα ποιήματα.

  • Μπορεί η τέχνη να κλείσει τις πληγές των ανθρώπων μέσα σε μια ενδότερη υπαρξιακή διαλεκτική;

Δεν νομίζω ότι οι πληγές κλείνουν ή ότι πρέπει να κλείσουν σαν να μην υπήρξαν, και σίγουρα δεν νομίζω ότι η «τέχνη» αποτελεί έναν ανεξάρτητο από εμάς μηχανισμό που θεραπεύει. Είμαστε διαρκώς εκτεθειμένοι στον κίνδυνο να πληγωθούμε ή να πληγώσουμε (ενίοτε και με την τέχνη), αλλά ας μην είμαστε μελοδραματικοί: οι ουλές μπορεί να διαβαστούν και ως ίχνος του αγώνα μας με τη ζωή (δεν χρειάζεται η διαλεκτική να είναι ενδότερη, δηλαδή μονολογική).

Η θεραπευτική αίσθηση που δημιουργεί η τέχνη ίσως προκαλείται από εκείνο που προϋποθέτει κάθε τέχνη που είναι τέχνη: τη δημιουργία μετά και μέσα από την επίγνωση του θανάτου. Δηλαδή, αν η τέχνη που παράγουμε έχει λόγο ύπαρξης για τη ζωή, τότε κάπου κάπως κάποτε κάποιος θα βρει σε αυτήν μια ανακούφιση για τους δικούς του λόγους.

  • Πιστεύετε ότι ακολουθείτε το δρόμο άλλων ποιητών ή ακολουθείτε μια μοναχική πορεία μέσα στη γραφή σας;

Αυτή τη στιγμή αισθάνομαι πιο κοντά στο δεύτερο ως προς το αποτέλεσμα της γραφής, αλλά έχω μερικούς συνοδοιπόρους ποιητές: απολαμβάνω και μαθαίνω από τις αισθητικές διαφορές μας.

  • Ποιες εικόνες κρατάτε μέσα σας από τη ζωή σας; Ποιες εικόνες με άλλα λόγια εφορμούν στη γραφή σας;

Και στα τρία βιβλία που εξέδωσα ώς τώρα (μέγας κηπουρόςΜαύρη ΜωραλίναΧορευτές) στο προσκήνιο βρίσκονται πολλοί και διαφορετικοί άνθρωποι, οι δράσεις τους, τα πολύτιμα σφάλματά τους, αλλά και η διεκδίκηση συνολικά μιας χειραφετημένης ζωής. Που είναι παράδοξη: διατηρεί ένα μεγαλείο δυσανάλογο με το γεγονός ότι μπορεί, όπως και η γλώσσα που μιλάμε, να μη διαρκέσει για πάντα.

  • Ποια ερωτήματα καλείται να απαντήσει ο ποιητής διαχρονικά αλλά και στο παρόν που ζούμε;

Οι ποιητικές μεταφορές δεν είναι μόνο διερωτήσεις που αποσιωπούν αλήθειες, ούτε και μονολεκτικές απαντήσεις όπως αυτές που δίνουμε στα κουίζ και στα δημοψηφίσματα. Ενορχηστρώνουν στάσεις ζωής ανά ιστορική στιγμή. Διαφωνώ εν μέρει με την άποψη ότι η τέχνη θέτει μόνο ερωτήματα. Θέτει κυρίως ερωτήματα αλλά τα ερωτήματα που θέτει οδηγούν στο να σκεφτούμε τις απαντήσεις. Εμένα με ελκύει η ποίηση εκείνη που γραπώνει τον αναγνώστη και τον ρωτά τι διάολο κάνει σε αυτό τον κόσμο, που τον ρωτά αν είναι ευτυχισμένος με τις επιλογές του. Με ελκύει η ποίηση εκείνη που αναδεικνύει επίσης κόσμους με τους οποίους δεν νιώθουμε τόσο άνετα επειδή δεν είναι «δικοί» μας, δεν τους ξέρουμε και τους φοβόμαστε. Συνήθως η ποίηση αυτή δεν καταναλώνεται, δηλαδή δεν διαβάζεται για να διαβαστεί, αλλά προκαλεί αμηχανία. Ίσως γι’ αυτό συχνά ακούμε ότι η ποίηση είναι πολύ «δύσκολη».

  • Ποιο το νόημα της λέξης στην ποίηση; Μια απλή μορφή έκφρασης ή ένα ψυχικό αποτύπωμα;

Ό,τι αναπνέει μέσα και ανάμεσα στους στίχους χρειάζεται το διάλογο με τον αναγνώστη (δεδομένου ότι ένα βιβλίο φτάνει στον αναγνώστη). Χρειάζεται να ρωτήσουμε ως αναγνώστες τι είναι αυτό που λέγεται μέσα σε ό,τι ειπώθηκε, αν βέβαια αυτό που ειπώθηκε μας υπολογίζει. Θέλω να πω ότι δεν ορίζονται τα νοήματα προγραμματικά. Βιώνονται πρώτα μέσα από συναντήσεις, που παράγουν αναπάντεχα νοήματα και συσχετίσεις. Για να βιωθεί όμως το μυστήριο της ανάγνωσης ή και της γραφής χρειάζεται να είμαστε ανοιχτοί, έστω από ένστικτο, σε αυτή τη διαλογική διαδικασία.

  • Είναι η ποίηση το καταφύγιο του ανθρώπου;

Μπορεί στην αρχή να γίνει, είτε γιατί μπαίνει κανείς στη γραφή κοινωνικά αδύναμος ή, αν συζητάμε για τον αναγνώστη, επειδή διαβάζει με την αίσθηση πως ό,τι κάνει και πιστεύει δεν είναι απόλυτα αποδεκτό κοινωνικά (συνιστά «ετερότητα»). Για μένα η ποίηση δεν είναι όμως καταφύγιο, γιατί σε ένα καταφύγιο απλώς επιθυμείς να προστατευτείς, ενώ η ποίηση συνδέεται περισσότερο με τον αγώνα να κερδίζεις τη ζωή σου συνέχεια, και με την απαίτηση αυτή η ζωή να μην καταδικάζεται σε μια κρύπτη.

  • Μπορεί ο κόσμος να ζήσει ποιητικά;

Ποιητικός θα ήταν ίσως ένας κόσμος που δημιουργεί μέσα από το χάος, την έλλειψη(;) νοήματος και τις επώδυνες αντιφάσεις ενδεχόμενα προόδου ή συνολικά πιο ευτυχισμένες κοινωνίες. Αυτό στην πράξη δεν αντέχεται, γιατί ζούμε σε ιλιγγιώδεις και ανθρωποφαγικούς ρυθμούς, που επιπλέον μας διδάσκουν την οργανωμένη λήθη των επιθυμιών μας. Παρά την ύπαρξη ποίησης και την πλούσια παραγωγή της, αυτή τη στιγμή στα μάτια μου η ποίηση λειτουργεί κοινωνικά είτε ως ακριβή βιτρίνα είτε ως περιθώριο (των τρελών ή μιας ελίτ). Η γνώση αυτή μπορεί όμως να χαρίσει στα γραπτά ή τις χειρονομίες μας μια σπάνια δύναμη.

 

Πηγή: Βιβλιογωνιά (Offsite Cyprus)

 

 

Advertisements