«Το ποιητικό υποκείμενο παράγεται από τα ποιήματα» | συνέντευξη της Ευτυχίας Παναγιώτου στον Ανδρέα Πολυκάρπου

Ετικέτες

1ed

Η Ευτυχία Παναγιώτου είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση ποιήτριας που δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις σε Κύπρο και Ελλάδα. Έχει εκδώσει τρεις ποιητικές συλλογές, έχει μεταφράσει ποίηση ενώ δικά της ποιήματα έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά, ιταλικά, ισπανικά και γερμανικά.

Από πολύ νωρίς έχει καταφέρει να δημιουργήσει τη δική της ποιητική γλώσσα και να δομήσει το ποιητικό της σύμπαν μέσα από σουρεαλιστικές εικόνες οι οποίες, όμως, δεν ακολουθούν την πεπατημένη της σύγχρονης ποιητικής παραγωγής με τις έτοιμες συνθέσεις λέξεων.

Η ποίηση της διατηρεί ζωντανές τις εικόνες μέσα στις λέξεις. Τις ακολουθείς και μπορείς να βλέπεις μπροστά σου έναν ολόκληρο θίασο εννοιών που πρέπει να αποκρυπτογραφηθούν.

Λέξεις και φράσεις, που με μιαν πρώτη ματιά φαντάζουν ειρωνικές μα που αν μπει κάποιος στο βαθύτερο νόημα τους τότε μπορεί να αντιληφθεί ότι ακολουθούν ένα μοτίβο πολλαπλών ερμηνειών.

  • Πως αντιμετωπίζετε την ποίηση: ως μια ταυτότητα ή ως μια ετερότητα μέσα στη σύγχρονη ζωή;

Η έννοια της «ταυτότητας» συνδέεται με τους κοινωνικούς ρόλους της εποχής (π.χ. ο ποιητής φανφάρας, ή ο στρατευμένος ποιητής, ή παλιότερα τουλάχιστον ο εθνικός ποιητής). Η έννοια της «ετερότητας» αξιοποιήθηκε ως η ακριβώς αντίθετη της ταυτότητας, και κάτω από την ομπρέλα της περιλήφθηκαν, ίσα και όμοια, όσοι διαφέρουν από το μεγάλο ρεύμα της ταυτότητας. Με τους όρους «ταυτότητα» και «ετερότητα» δηλαδή είναι σαν να λέμε ότι έχουμε μόνο δύο μεγάλες κατηγορίες ποίησης. Αλλά αυτό το διπολικό βλέμμα δεν μας εμποδίζει τελικά να δούμε αυτά που υπάρχουν ανεξάρτητα από τις αντιλήψεις μας, ή δεν βάζει τρικλοποδιές στις απόπειρες να συλλαμβάνουμε πραγματικότητες πέρα από βεβαιότητες κονσέρβας;

  • Ο ποιητής είναι μια περσόνα γύρω από τις λέξεις ή λειτουργεί με έναν ενστικτώδη ορμεμφυτισμό; 

Το ποιητικό υποκείμενο παράγεται από τα ποιήματα.

  • Μπορεί η τέχνη να κλείσει τις πληγές των ανθρώπων μέσα σε μια ενδότερη υπαρξιακή διαλεκτική;

Δεν νομίζω ότι οι πληγές κλείνουν ή ότι πρέπει να κλείσουν σαν να μην υπήρξαν, και σίγουρα δεν νομίζω ότι η «τέχνη» αποτελεί έναν ανεξάρτητο από εμάς μηχανισμό που θεραπεύει. Είμαστε διαρκώς εκτεθειμένοι στον κίνδυνο να πληγωθούμε ή να πληγώσουμε (ενίοτε και με την τέχνη), αλλά ας μην είμαστε μελοδραματικοί: οι ουλές μπορεί να διαβαστούν και ως ίχνος του αγώνα μας με τη ζωή (δεν χρειάζεται η διαλεκτική να είναι ενδότερη, δηλαδή μονολογική).

Η θεραπευτική αίσθηση που δημιουργεί η τέχνη ίσως προκαλείται από εκείνο που προϋποθέτει κάθε τέχνη που είναι τέχνη: τη δημιουργία μετά και μέσα από την επίγνωση του θανάτου. Δηλαδή, αν η τέχνη που παράγουμε έχει λόγο ύπαρξης για τη ζωή, τότε κάπου κάπως κάποτε κάποιος θα βρει σε αυτήν μια ανακούφιση για τους δικούς του λόγους.

  • Πιστεύετε ότι ακολουθείτε το δρόμο άλλων ποιητών ή ακολουθείτε μια μοναχική πορεία μέσα στη γραφή σας;

Αυτή τη στιγμή αισθάνομαι πιο κοντά στο δεύτερο ως προς το αποτέλεσμα της γραφής, αλλά έχω μερικούς συνοδοιπόρους ποιητές: απολαμβάνω και μαθαίνω από τις αισθητικές διαφορές μας.

  • Ποιες εικόνες κρατάτε μέσα σας από τη ζωή σας; Ποιες εικόνες με άλλα λόγια εφορμούν στη γραφή σας;

Και στα τρία βιβλία που εξέδωσα ώς τώρα (μέγας κηπουρόςΜαύρη ΜωραλίναΧορευτές) στο προσκήνιο βρίσκονται πολλοί και διαφορετικοί άνθρωποι, οι δράσεις τους, τα πολύτιμα σφάλματά τους, αλλά και η διεκδίκηση συνολικά μιας χειραφετημένης ζωής. Που είναι παράδοξη: διατηρεί ένα μεγαλείο δυσανάλογο με το γεγονός ότι μπορεί, όπως και η γλώσσα που μιλάμε, να μη διαρκέσει για πάντα.

  • Ποια ερωτήματα καλείται να απαντήσει ο ποιητής διαχρονικά αλλά και στο παρόν που ζούμε;

Οι ποιητικές μεταφορές δεν είναι μόνο διερωτήσεις που αποσιωπούν αλήθειες, ούτε και μονολεκτικές απαντήσεις όπως αυτές που δίνουμε στα κουίζ και στα δημοψηφίσματα. Ενορχηστρώνουν στάσεις ζωής ανά ιστορική στιγμή. Διαφωνώ εν μέρει με την άποψη ότι η τέχνη θέτει μόνο ερωτήματα. Θέτει κυρίως ερωτήματα αλλά τα ερωτήματα που θέτει οδηγούν στο να σκεφτούμε τις απαντήσεις. Εμένα με ελκύει η ποίηση εκείνη που γραπώνει τον αναγνώστη και τον ρωτά τι διάολο κάνει σε αυτό τον κόσμο, που τον ρωτά αν είναι ευτυχισμένος με τις επιλογές του. Με ελκύει η ποίηση εκείνη που αναδεικνύει επίσης κόσμους με τους οποίους δεν νιώθουμε τόσο άνετα επειδή δεν είναι «δικοί» μας, δεν τους ξέρουμε και τους φοβόμαστε. Συνήθως η ποίηση αυτή δεν καταναλώνεται, δηλαδή δεν διαβάζεται για να διαβαστεί, αλλά προκαλεί αμηχανία. Ίσως γι’ αυτό συχνά ακούμε ότι η ποίηση είναι πολύ «δύσκολη».

  • Ποιο το νόημα της λέξης στην ποίηση; Μια απλή μορφή έκφρασης ή ένα ψυχικό αποτύπωμα;

Ό,τι αναπνέει μέσα και ανάμεσα στους στίχους χρειάζεται το διάλογο με τον αναγνώστη (δεδομένου ότι ένα βιβλίο φτάνει στον αναγνώστη). Χρειάζεται να ρωτήσουμε ως αναγνώστες τι είναι αυτό που λέγεται μέσα σε ό,τι ειπώθηκε, αν βέβαια αυτό που ειπώθηκε μας υπολογίζει. Θέλω να πω ότι δεν ορίζονται τα νοήματα προγραμματικά. Βιώνονται πρώτα μέσα από συναντήσεις, που παράγουν αναπάντεχα νοήματα και συσχετίσεις. Για να βιωθεί όμως το μυστήριο της ανάγνωσης ή και της γραφής χρειάζεται να είμαστε ανοιχτοί, έστω από ένστικτο, σε αυτή τη διαλογική διαδικασία.

  • Είναι η ποίηση το καταφύγιο του ανθρώπου;

Μπορεί στην αρχή να γίνει, είτε γιατί μπαίνει κανείς στη γραφή κοινωνικά αδύναμος ή, αν συζητάμε για τον αναγνώστη, επειδή διαβάζει με την αίσθηση πως ό,τι κάνει και πιστεύει δεν είναι απόλυτα αποδεκτό κοινωνικά (συνιστά «ετερότητα»). Για μένα η ποίηση δεν είναι όμως καταφύγιο, γιατί σε ένα καταφύγιο απλώς επιθυμείς να προστατευτείς, ενώ η ποίηση συνδέεται περισσότερο με τον αγώνα να κερδίζεις τη ζωή σου συνέχεια, και με την απαίτηση αυτή η ζωή να μην καταδικάζεται σε μια κρύπτη.

  • Μπορεί ο κόσμος να ζήσει ποιητικά;

Ποιητικός θα ήταν ίσως ένας κόσμος που δημιουργεί μέσα από το χάος, την έλλειψη(;) νοήματος και τις επώδυνες αντιφάσεις ενδεχόμενα προόδου ή συνολικά πιο ευτυχισμένες κοινωνίες. Αυτό στην πράξη δεν αντέχεται, γιατί ζούμε σε ιλιγγιώδεις και ανθρωποφαγικούς ρυθμούς, που επιπλέον μας διδάσκουν την οργανωμένη λήθη των επιθυμιών μας. Παρά την ύπαρξη ποίησης και την πλούσια παραγωγή της, αυτή τη στιγμή στα μάτια μου η ποίηση λειτουργεί κοινωνικά είτε ως ακριβή βιτρίνα είτε ως περιθώριο (των τρελών ή μιας ελίτ). Η γνώση αυτή μπορεί όμως να χαρίσει στα γραπτά ή τις χειρονομίες μας μια σπάνια δύναμη.

 

Πηγή: Βιβλιογωνιά (Offsite Cyprus)

 

 

Advertisements

Ευτυχία Παναγιώτου | «Αρχαιολογία», αδέσποτο ποίημα 

Ετικέτες

,

outlived_thumb_200_271

Pat Perry | Outlived

Παγώνουν σε κάδρα αναμνήσεις.
Οργώνουν το δρόμο καδρόνια.
Εγώ κάθομαι, βλέπω

το φως ν’ αγκυλώνει.

[…]

~ από το ποίημα Αρχαιολογία

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΠΟΙΗΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ | ΝΕΟ ΤΜΗΜΑ | Α΄ ΚΥΚΛΟΣ

cropped-a6-copy.jpg

Συνάντηση γνωριμίας: 21 Σεπτεμβρίου, 7 μ.μ. | Έναρξη: 28 Σεπτεμβρίου, 7 μ.μ.

Μέρα: Πέμπτη | Ώρα: 7-9 μ.μ. |

Διάρκεια: 12 εβδομάδες (3 μήνες)

Συντονίστρια: Ευτυχία Παναγιώτου

Τόπος: Έναστρον Βιβλιοκαφέ/Εκδόσεις

 

 

 

 

~ Το Εργαστήρι Ποιητικής Τέχνης απευθύνεται σε όσους/ες είναι ανοιχτοί/ές στην ποιητική λειτουργία και επιθυμούν: α. να αποκτήσουν αναγνωστικές δεξιότητες β. να δοκιμαστούν στην ποιητική γραφή γ. να βελτιώσουν τον ποιητικό τους λόγο. Το εργαστήρι εστιάζει στη δημιουργική ανάγνωση, τη δημιουργική γραφή και τη δημιουργική διόρθωση (λεπτομέρειες για την *τριμερή διάρθρωση θα βρείτε στο τέλος του κειμένου). Σκοπός οι συμμετέχοντες να αποκτήσουν αισθητικές εμπειρίες και κριτήρια, που θα βελτιώσουν μακροπρόθεσμα ποιοτικά και τη ζωή τους.

~ Ο συντονισμός του εργαστηρίου γίνεται στο πνεύμα της ομαδικότητας και του διαλόγου, όπου η πολυφωνία καθίσταται γόνιμη και συναρπαστική. Βασική αρχή της διδασκαλίας οι συμμετέχοντες να αποκτούν γνώσεις (ιστορία της νεοελληνικής ποίησης, λογοτεχνική θεωρία) και να καλλιεργούν λογοτεχνικές δεξιότητες (άνετη πρόσβαση στην επιφάνεια και τη βαθιά δομή των κειμένων, λογοτεχνικός και κριτικός γραμματισμός) αβίαστα, χωρίς να το αντιλαμβάνονται, αποβάλλοντας το άγχος που ενδέχεται να προκαλεί ο πολυσύνθετος μορφικά και πολιτισμικά κυκεώνας της ποιητικής τέχνης και ο αποσπασματικός χαρακτήρας της διαδικτυακής ενημέρωσης.

~ Το εργαστήρι δεν διδάσκει στους συμμετέχοντες πώς «πρέπει» να γράφουν, πριμοδοτώντας δηλαδή μια συγκεκριμένη σχολή ή τάση. Τους ενεργοποιεί και τους ενθαρρύνει προς τη συγκρότηση μιας φρέσκιας ποιητικής γραφής ή/και ποιητικής που θα λαμβάνει υπόψη της, πέρα από τα ατομικά βιώματα, και τις γλωσσικές συμβάσεις, τα ιστορικά/πολιτισμικά δεδομένα, τις (δια)κειμενικές πρακτικές που συνδιαμορφώνουν τις εκάστοτε αντιλήψεις μας για την «ποιητική τέχνη».

~ Η ύλη του εργαστηρίου αντλείται κυρίως από τη νεοελληνική ποίηση (20ός-21ος αιώνας, με μερικές αναφορές στον 19ο). Η ανάγνωση ποίησης από το πρωτότυπο, έναντι της ανάγνωσης καλών μεταφράσεων στα ελληνικά, βοηθά τους συμμετέχοντες του πρώτου κύκλου του εργαστηρίου να έχουν μια πιο άμεση επαφή με την ελληνική γλώσσα, τις μεταφορικές και ρυθμικές δυνατότητές της, καθώς και την εξέλιξή της στο χρόνο. Όταν η συνανάγνωση και η σύγκριση κρίνονται απαραίτητα, ελληνόφωνα ποιήματα θα διαβάζονται παράλληλα με μεταφρασμένα ποιήματα στα ελληνικά. (Ενδεικτικά ονόματα ποιητών και ποιητριών που θα εξεταστούν: Μαρία Πολυδούρη, Κ.Γ. Καρυωτάκης, Κ.Π. Καβάφης, Νίκος Καββαδίας, Γιώργος Σεφέρης, Γιάννης Ρίτσος, Ανδρέας Εμπειρίκος, Νίκος Εγγονόπουλος, Μίλτος Σαχτούρης, Μανόλης Αναγνωστάκης, Τάκης Σινόπουλος, Ελένη Βακαλό, Νίκος Καρούζος, Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ, Κική Δημουλά, Γιάννης Βαρβέρης, Κατερίνα Γώγου, Νατάσα Χατζιδάκι, Τζένη Μαστοράκη, Γιώργος Καλοζώης, Federico García Lorca, Arthur Rimbaud, Joyce Mansour, T.S. Eliot, Sylvia Plath, Anne Sexton, Pablo Neruda, Jorge Luis Borges, Anne Carson κ.ά.).

~ Πέρα από τα ποιήματα που θα γράψουν ή θα επιμεληθούν οι συμμετέχοντες, το εργαστήρι περιλαμβάνει ποιητικές ασκήσεις, το είδος και το εύρος των οποίων εξαρτάται από το επίπεδο και τη δυναμική της ομάδας. Οι συμμετέχοντες θα έχουν σε κάθε συνάντηση μία άσκηση επιλογής για το σπίτι.

~ Στο εργαστήρι αξιοποιείται η τεχνολογία και τα οπτικοακουστικά μέσα (προτζέκτορας, ηχητικές απαγγελίες, βίντεο, ντοκουμέντα, ταινίες). Με τη συνδρομή όλων των αισθήσεών τους, οι συμμετέχοντες ασκούνται στο να διαβάζουν πιθανούς ήχους και εικόνες της γραπτής ποίησης, και να σκέφτονται επίσης την ποίηση διακαλλιτεχνικά και επιτελεστικά.

Υλικά που θα χρειαστείτε: ντοσιέ, τετράδιο, μολύβι ή στιλό, χιούμορ 

* Τριμερής διάρθρωση του Εργαστηρίου Ποιητικής Τέχνης:

Το εργαστήρι αντιμετωπίζει τους συμμετέχοντες ως πρόσωπα που μοιράζονται κι άλλες δεξιότητες, πέρα από εκείνο του δημιουργού πρωτότυπου κειμένου. Ποιητές και ποιήτριες γράφουν και ως αναγνώστες/τριες, δημιουργοί και επιμελητές/ήτριες του εαυτού τους. Γι’ αυτό το λόγο, το εργαστήρι, σε κάθε δίωρη συνάντηση, θα περιλαμβάνει τουλάχιστον δύο από τις παρακάτω ενότητες:

  • Δημιουργική ανάγνωση: Θα έρθουμε σε επαφή με πολυάριθμα ποιήματα διαφορετικής τεχνοτροπίας και στόχευσης ώστε να αντιληφθούμε το εύρος της ποιητικής δημιουργίας στον 20ό-21ο αιώνα. Κατά την ανάγνωση των ποιημάτων, θα δίνεται βάρος τόσο στην κειμενική παρατήρηση όσο και στη διακειμενική: δηλαδή στο ποίημα ως αυτόνομο κείμενο καθώς και στο ποίημα σε σχέση με άλλα κείμενα. Η δημιουργική ανάγνωση παρατηρεί περισσότερο από ό,τι κρίνει (στη λογική: μου αρέσει / δεν μου αρέσει). Περιλαμβάνει επίσης πολλαπλές ―ενίοτε προσωπικές αλλά πειστικές― ερμηνευτικές αναγνώσεις. Στη θεματική αυτή θα μάθετε ποιοι ποιητές σάς ενδιαφέρουν περισσότερο σε αυτό το στάδιο και γιατί. Στόχος σας δεν είναι να τους μιμηθείτε.
  • Δημιουργική γραφή: Δύσκολα μπορούμε να φανταστούμε μεγάλους ποιητές να ασχολούνται με τεχνικές γλωσσικές ασκήσεις. Οι ασκήσεις που θα επιστρατεύσουμε σχετίζονται με την απόκτηση γλωσσικής ευελιξίας και θα σας ενθαρρύνουν να ανοιχτείτε στους πειραματισμούς και να σκεφτείτε τη γλώσσα ως εύπλαστο μεταφορικό λόγο. Στην πραγματικότητα αποτελούν προθέρμανση για τα ποιήματα που θα γράψετε.
  • Δημιουργική διόρθωση: Όταν ολοκληρώνετε ένα ποίημα, το ποίημα αποκτά τη δική του ζωή. Κρατήστε, λοιπόν, κάποιες αποστάσεις ασφαλείας από το θερμό σας υλικό και προσπαθήστε να το διαβάσετε σαν να το έχει γράψει κάποιος άγνωστος. Σε αυτή την ενότητα θα μάθουμε να κόβουμε αλύπητα στίχους, να δίνουμε σαφήνεια σε θολές εικόνες που γράφτηκαν διαισθητικά, θα τελειοποιήσουμε τη μουσικότητα των στίχων ή θα αλλάξουμε το ρυθμό, θα φρεσκάρουμε τις κλισέ μεταφορές μας, θα προσδώσουμε συγκινησιακό βάθος στις κυριολεξίες μας ή πολλαπλά επίπεδα στο νόημα με επιλεκτικές αναδιατυπώσεις. Θα αναρωτηθούμε για τη σημασία του τίτλου (αν υπάρχει). Θα μελετήσουμε πώς αρχίζει και πώς τελειώνει το ποίημα και θα αποπειραθούμε ν’ αλλάξουμε αφηγηματική δομή. Κάποια στιγμή θα μας περάσει από το μυαλό ότι το ποίημα δεν μας ανήκει εξολοκλήρου. Και θα αναρωτηθούμε εκ νέου: Τι έχει πει το ποίημα;

 

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΠΟΙΗΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ | ΝΕΟ ΤΜΗΜΑ | Β΄ ΚΥΚΛΟΣ

Εργαστήρι Γραφής

IMG_20170409_125831839_BURST000_COVER

Έναρξη: 4 Μαΐου, Πέμπτη | 7-9 μ.μ.

Διάρκεια: 8 δίωρες συναντήσεις | μέχρι 22 Ιουνίου

Συντονίστρια: Ευτυχία Παναγιώτου

Κόστος: 90 ευρώ

≈≈≈

Ο δεύτερος κύκλος του Εργαστηρίου Ποιητικής Τέχνης απευθύνεται σε όσους έχουν παρακολουθήσει τον πρώτο κύκλο αλλά και σε όσους δεν τον έχουν παρακολουθήσει αλλά είναι ήδη εξοικειωμένοι με την ανάγνωση και τη γραφή ποίησης και επιθυμούν να εμβαθύνουν περισσότερο. Κάθε δίωρη συνάντηση θα περιλαμβάνει, όπως και στον πρώτο κύκλο, τις εξής θεματικές ενότητες: δημιουργική ανάγνωση, δημιουργική γραφή, δημιουργική διόρθωση (βλ. αναλυτικά πρώτο κύκλο).

Δημιουργική ανάγνωση: Διαβάζουμε και συζητάμε για σημαντικά ―γνωστά ή άγνωστα― ποιήματα Νεοελλήνων και Νεοελληνίδων και παρατηρούμε διαρκώς νέους εκφραστικούς τρόπους. Το υλικό που θα επιλεχθεί θα είναι πιο εξατομικευμένο και πιο σύνθετο. Όπου κρίνεται απαραίτητο, θα γίνουν συνδυαστικές αναγνώσεις (για παράδειγμα T.S. Eliot/Ηλίας Λάγιος, Robert Browning/Κ.Π. Καβάφης) ή αναφορές στην ιστορία της νεοελληνικής ποίησης και τη θεωρία της λογοτεχνίας.

Δημιουργική γραφή…

Δείτε την αρχική δημοσίευση 203 επιπλέον λέξεις

Εργαστήρι Ποιητικής Τέχνης (νέο τμήμα στο Έναστρον)

cats5Συντονίστρια: Ευτυχία Παναγιώτου

Παρασκευή 19:00-21:00 (δωρεάν συνάντηση γνωριμίας στις 10.3.17 | έναρξη μαθημάτων στις 17.3.17)

Τόπος: ειδικά διαμορφωμένος πριβέ χώρος στο Έναστρον Βιβλιοκαφέ (Σόλωνος 101)

Διάρκεια: 12 δίωρες εβδομαδιαίες συναντήσεις

Κόστος: 45€ κάθε μήνα (ο κάθε μήνας υπολογίζεται ως 4 συναντήσεις)

Κόστος εγγραφής: Δεν υπάρχει κόστος εγγραφής

—————————————————————–

Αναλυτικά για το τι περιλαμβάνει το ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΠΟΙΗΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ, εδώ.

 

Εργαστήρι Γραφής στο Έναστρον

neo-blog-fb-background-to-use

Με χαρά σάς ανακοινώνουμε ότι βάζουμε μπρος το Εργαστήρι Γραφής, μια νέα προσπάθεια που ξεκινούμε με πολλή αγάπη, δουλειά και φαντασία. Αν γνωρίζετε κάποιον που μπορεί να ενδιαφέρεται, θα μας χαροποιούσε αν τον ενημερώνατε σχετικά.

Το Εργαστήρι Γραφής αρχίζει τον Ιανουάριο του 2017 στο Έναστρον Βιβλιοκαφέ (Σόλωνος 101). Περιλαμβάνει τα εργαστήρια Δημιουργικής Γραφής, Ποιητικής Τέχνης, Σεναρίου (από Μάρτιο), ενώ υπάρχει η δυνατότητα Διόρθωσης και Επιμέλειας κειμένων. Σχεδιάζουμε, επίσης, και online εργαστήρια μέσω skype.
Το Εργαστήρι Γραφής εγκαινιάζεται με δύο εργαστηριακούς κύκλους:

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΓΡΑΦΗΣ (μυθιστόρημα, νουβέλα, διήγημα)

Συντονιστής: Βαγγέλης Μπέκας
Μέρα: Τετάρτη 19:30-21:30 (δωρεάν ενημερωτική συνάντηση στις 18.1.17)
Διάρκεια: 12 δίωρες εβδομαδιαίες συναντήσεις
Κόστος: 45€ κάθε μήνα (ο κάθε μήνας υπολογίζεται ως 4 συναντήσεις | δεν υπάρχει κόστος εγγραφής)
Αναλυτικά για το Εργαστήρι Δημιουργικής Γραφής εδώ.

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΠΟΙΗΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ | Συντονίστρια: Ευτυχία Παναγιώτου
Μέρα: Πέμπτη 19:30-21:30 (δωρεάν ενημερωτική συνάντηση στις 19.1.17)
Διάρκεια: 12 δίωρες εβδομαδιαίες συναντήσεις
Κόστος: 45€ κάθε μήνα (ο κάθε μήνας υπολογίζεται ως 4 συναντήσεις | δεν υπάρχει κόστος εγγραφής)
Αναλυτικά για το Εργαστήρι Ποιητικής Τέχνης εδώ.

Η ιστοσελίδα μας: https://ergastirigrafis.wordpress.com/
Η σελίδα μας στο facebook: https://goo.gl/tY5xlQ
Επικοινωνήστε μαζί μας για περισσότερες πληροφορίες και κράτηση θέσης στο infoergastiri@gmail.com, και τηλεφωνικά στο 210 3828161 (Δευτέρα-Σάββατο, 09:00-16:00).

Με εκτίμηση και φιλία,
Ευτυχία Παναγιώτου & Βαγγέλης Μπέκας

profil-fb

Εργαστήρι Ποιητικής Τέχνης (α’ κύκλος), στο Σπίρτο

Συνάντηση γνωριμίας: 1η Οκτωβρίου 2016, στις 6 μ.μ.

Έναρξη: 8 Οκτωβρίου, στις 6 μ.μ.

Μαθήματα κάθε Σάββατο 6-8 μ.μ. στο πολύ φιλόξενο καλλιτεχνικό εργαστήρι «Το Σπίρτο».

Διάρκεια: 3 μήνες (12 δίωρες εβδομαδιαίες συναντήσεις)

Συντονίστρια: Ευτυχία Παναγιώτου

  1. Το εργαστήρι ποιητικής τέχνης απευθύνεται σε όσους αγαπούν την ποίηση και θέλουν να αναμετρηθούν για πρώτη φορά με τις προκλήσεις της ποιητικής γραφής ή, ακόμη, να βελτιώσουν τον ποιητικό τους λόγο.
  2. Το εργαστήρι δεν διδάσκει στους συμμετέχοντες έναν ιδεατό τρόπο γραφής αλλά πώς να ανακαλύψουν τον ιδεατό τρόπο γραφής για τον εαυτό τους. Τα θεωρητικά και πρακτικά εργαλεία που θα επιστρατεύσουμε θα τους κατευθύνουν ώστε, δίχως να αποθαρρυνθούν από τον πολυσύνθετο μορφικά και πολιτισμικά κυκεώνα της ποιητικής τέχνης, να διαμορφώσουν την προσωπική ποιητική τους φωνή.
  3. Ο δημιουργός πρωτότυπου ποιητικού κειμένου είναι όμως και αναγνώστης και επιμελητής-διορθωτής ποίησης. Γι’ αυτό το λόγο, το εργαστήρι θα εστιάσει στο τρίπτυχο δημιουργική ανάγνωση, δημιουργική γραφή, δημιουργική διόρθωση.

Περισσότερα για την ύλη και το ύφος του εργαστηρίου εδώ.

Κολάζ_facebook.jpg

Λένα Καλλέργη, «Περισσεύει ένα πλοίο», Γαβριηλίδης, 2016

Ετικέτες

, , , ,

WP_20160903_15_28_30_Pro (2)WP_20160903_15_25_29_ProWP_20160903_15_26_01_ProWP_20160903_15_26_28_Pro

Για την Ελένη Βακαλό [και τη Ροδαλίνα]

Ετικέτες

, , , ,

eleni_vakalo

«Ο τρόπος να κινδυνεύομε είναι ο τρόπος μας σαν ποιητές»

 

Περπατώ περπατώ

Η κυρά Ροδαλίνα κι εγώ

 

Εγώ είμαι η Ροδαλίνα

Αλλά η κυρά Ροδαλίνα δεν είναι εγώ

Ελένη Βακαλό

 

εγώ όμως ζω

      — χορεύω χάος

με λένε Μωραλίνα, κι όμως αυτή δεν είμ’ εγώ

Ευτυχία Παναγιώτου

 

 

Περιδιαβαίνοντας και πάλι το «δάσος» της Ελένης Βακαλό (1921-2001) διάβασα για πρώτη φορά ποιήματά της τα οποία δεν είχε συμπεριλάβει στον συγκεντρωτικό της τόμο Το άλλο του πράγματος (1995), ποιήματα των τριών πρώτων της συλλογών (1945, 1948, 1951), ποιήματα που κατά κάποιον τρόπο, σιωπηρά, αποκήρυξε. Ήρθα τότε αντιμέτωπη με κάποιες παράδοξες, σχεδόν μαγικές, συμπτώσεις, ανακάλυψα ένα είδος συνομιλίας μαζί της που αγνοούσα. Κάποιος φιλόλογος, έχοντας στα χέρια του τα τεκμήρια, τις γραπτές λέξεις, θα ονόμαζε μια τέτοια συνομιλία «επιρροή». Ο Χάρολντ Μπλουμ θα την ονόμαζε «αγωνία της επίδρασης».

Τα τεκμήρια όντως υπάρχουν, αλλά θα ορκιζόμουν πως δεν διέπραξα κάποιο έγκλημα, εφόσον στον τόπο του εγκλήματος είχα έρθει μόνο μετά. Σε εκείνο το «δάσος» της Βακαλό, όπου διαπράττονται ποιήματα, βρήκα τη «Γυναίκα που κλαίει» του Πικάσο, που η δική μου Μαύρη Μωραλίνα, ηρωίδα του δεύτερου, ομίτιτλου βιβλίου μου, ονομάζει με αυτοσαρκασμό «Κλαιόμενη Κυρία». Συνάντησα και τον ατίθασο Μοντιλιάνι, για τον οποίο πένθησε αρκετά η αυτόχειρας γυναίκα του, με την οποία κλαίει και η Μωραλίνα, μοιραζόμενη ένα ανάλογο πάθος. Στο «δάσος» της Βακαλό άκουσα τη φωνή της να τραγουδά το στίχο «Η γυναίκα μου βγάζει από το πηγάδι νερό» και άρχισα να φοβάμαι. Γιατί έχω δει τη Μωραλίνα να ζωγραφίζει ένα πηγάδι και, από την εμμονή της να εισέλθει στο απροσμέτρητό του βάθος, να πιέζει με το μολύβι το χαρτί και να το σκίζει. Να σκίζει το χαρτί σαν να πνίγεται. Όταν, στο τέλος, η δική μου μοναχή, η λέξη, συνάντησε της Βακαλό τη μοναχή, την ποίηση, παρέδωσα τα όπλα στη μαγεία.

Δεν ήξερα πως οφείλω τόσο πολλά στην Ελένη Βακαλό. Ήξερα μόνο για το ρόλο που έπαιξε η κυρα-Ροδαλίνα (πρόσωπο που πρωταγωνιστεί σε δύο μετέπειτα συλλογές της σαν ηρωίδα μυθοπλασίας) στον ψυχισμό μου και στον τρόπο που διαβάζω ποίηση. Έναν χρόνο μετά την έκδοση του βιβλίου μου Μαύρη Μωραλίνα, μπορώ και πλάθω πια την παρουσία της στη ζωή μου. Η κυρα-Ροδαλίνα τής Βακαλό με τις παλάβρες και τις περιπέτειές της με βγάζει έξω από το σπίτι μου, με πετάει στο δρόμο. Γιατί η ποίηση είναι «του κόσμου», το είπε με τον ολοδικό της τρόπο η Βακαλό, και με τους στίχους της το έκανε πράξη. «Της Ροδαλίνας η φυλή / Της Ροδαλίνας η ψυχή / Διάβηκε από μπροστά μας // Κι η Ροδαλίνα έγινε και περπατεί τον κόσμο» (Το άλλο του πράγματος, 208).

Οι διδαχές μιας τέτοιας διαπίστωσης είναι ίσως σκληρές για έναν νέο ποιητή. Εμένα με υποχρέωσαν να αμφιβάλλω για την αναγωγή του προσωπικού βιώματος –της εξομολόγησης– σε ποιητική, με υπέβαλαν στη δυσάρεστη διαδικασία της αυτολογοκρισίας. Όσοι νέοι γράφουμε ξέρουμε πολύ καλά το αναπόδραστο του spleen, την ποίηση του κλειστού δωματίου, την ποίηση της απόγνωσης, την παγίδα να γράφουμε για τον εαυτό μας.

Η Ε. Βακαλό, ριγμένη για άλλη μια φορά στον κόσμο με τα Γεγονότα και ιστορίες της κυρα-Ροδαλίνας το 1990, στην προμετωπίδα της συλλογής της, προέτρεπε: «Όπου θα το σταματήσω / Άλλοι ας το προχωρήσουν» (218). Ήταν λες και αποτύπωνε έτσι την ανάγκη να συνεχιστεί μια ιστορία, σαν δημοτικό τραγούδι ή σαν έπος — ή απλώς, κι αυτό είναι το πρωτότυπο, σαν ποίημα σε συνέχειες.

 

ΑΝΤΙΚΡΙΣΤΟ

 

Επομένως τη Ροδαλίνα γράφοντας

Έχω μπροστά μου δρόμο

Εδώ που κάθομαι

Κι αλλού που τρέχει ο νους μου

Απρόβλεπτα τα πάθη της

Εσείς που τα διαβάζετε

Τι έκανε, τι έπαθε

Αλήθεια δεν θα βρείτε

Κι αν μαθευτεί ποια ήτανε

Η Ροδαλίνα μια ή δυο

Κι η τρισκαταραμένη

Στην αμαρτία ανέπαφη

Και να τη διώξω, μένει

(214)

 

Και να τη διώξω, η ποίηση της Βακαλό μένει. Έχοντας ήδη ολοκληρώσει την πρώτη γραφή της Μαύρης Μωραλίνας, έβλεπα σταδιακά τα ρήματα στο χαρτί να αλλάζουν, το πρώτο και το τρίτο πρόσωπο κοιτούσαν το ένα το άλλο μπερδεμένα, ο πληθυντικός ακόμα αμφισβητεί τον ενικό, και το αντίθετο. Η νέγρα Μωραλίνα, που τίποτα μάλλον κοινό δεν έχει με την κυρα-Ροδαλίνα πέρα από την κατάληξη του ονόματος, είναι εντούτοις μια σύγχρονη εκδοχή της «θηλυκιάς αίσθησης», όπως την ονομάζει η Βακαλό στην ποιητική μυθιστορία της Το δάσος (1954):

Αν δε βρισκόμασταν σε μιαν εποχή που ο φόβος κυριαρχούσε –αίσθηση θηλυκιά– πιθανόν η ποιήτρια να στηριζόταν στο λυρικό στοιχείο περισσότερο, πιο σύμφωνο στην ιδιότητά της, η σύνθεση να μη της είναι φυσική. (Θα ήθελα να ξεκουραστώ.) Αντίθετα εδώ αισθάνεται ότι δε φοβάται μόνον αυτή (22).

Η Ροδαλίνα, που έτυχε να γεννηθεί γυναίκα, δεν κουβαλά το φορτίο του φύλου της όσο το απύθμενο βάρος της ιστορίας της, ένα από το οποία είναι και η επικυριαρχία του ορθολογισμού, η αρρώστια του πνεύματος και της παραδοσιοκρατίας. Η κυρα-Ροδαλίνα η τολμηρή στήνει καρτέρι στα παραδεδομένα, επικαλείται μέσα από πράξεις έναν κόσμο ατίθασο, αυθάδη, ο οποίος δεν υποτάσσεται στην τετράγωνη λογική ή στη στείρα διανόηση, αντιθέτως είναι πλασμένος με την ευφυΐα της φαντασίας. «Η Ροδαλίνα λοιπόν όπως τα είπαμε εδώ κι όχι πως έτσι ήτανε, απόκτησε γιατί σκέφτηκε τις ιδιότητες που δεν ήξερε πριν και ανέβηκε, όταν μετά θα περάσει από το δρόμο, στο κάρο των θεατρίνων» (ΒΣ 209). Από άποψη αισθητική, η Ελένη Βακαλό κατάφερε να διαρρήξει το όριο ανάμεσα στην απρόσωπη γλωσσική κατασκευή και στο προσωπικό βίωμα δίνοντας προβάδισμα στη δραματουργία. Τα ποιήματά της είναι ιστορίες με πλούσια πλοκή, περιπέτεια, υπόγειο χιούμορ, με ύφος, πρόσωπα και προσωπεία που έρχονται, χάνονται και ξαναγυρίζουν, σύμβολα με ψυχή, που ανατρέπουν τις παγιωμένες αντιλήψεις μας για το τι είναι ή «πρέπει» να είναι ποίηση. «Νομίζω πως ό,τι θαυμάσιο κι αλλόκοτο πια δε θα μοιάζει, μπορεί εκεί να συμβεί», γράφει (ΒΣ 96).

Η ποίησή της όσο πρωτοπόρα είναι άλλο τόσο είναι και δύσκολη. Το έργο της επιβάλλει μια αλλαγή νοοτροπίας γιατί τα βάζει με τους κανόνες της γραμματικής και του συντακτικού. Μας βάζει τρικλοποδιές. Συχνά χρειάζεται να διαβάσεις για δεύτερη φορά τους στίχους, με άλλη ανάσα, για να πιάσεις το νήμα. Οι λέξεις της ως φάσματα και ρυθμικά σύνολα μοιάζουν με σπαζοκεφαλιά και λογοπαίγνιο ανάλογα με το πώς τις βλέπεις κάθε φορά.

Επανέρχομαι στην ποίησή της και αρχίζω να κρύβω με τα δάχτυλα κάποιες λέξεις, διαβάζω όσες απομένουν, κι ύστερα πάλι επιλέγω άλλες για να πλάσω μια νέα ιστορία, να λύσω κάποιο αίνιγμα, που συνήθως αποκαλύπτεται στις επόμενες σελίδες, γιατί η Βακαλό, παρά τη φαντασία της, συνθέτει κόσμους που έχουν λογική. «Μπλέχτηκε η Ροδαλίνα τότε σε μια ιστορία είδος περίπου αστυνομικού, όπως το ποίημα άλλωστε που ανατρέπεται κάθε φορά σε εκδοχές, αν ήταν η Ροδαλίνα άλλη ή αυτή ή καμιά να μην ήταν, πολύ πιθανό» (ΒΣ 230). Όταν τα βρίσκω σκούρα, συμπληρώνω η ίδια τα κενά. «Και [μαζί με τη Βακαλό] διασκεδάζω» (ΒΣ 192).

Ομολογώ πως τα ποιήματά της τα γνώρισα σχετικά αργά, τα διάβασα σε μια ηλικία που η ποίηση με απασχολούσε πλέον ως αίνιγμα, όχι ως εφηβικό καταφύγιο, ως κατασκευή μιας νέας πραγματικότητας, βιωμένης παρ’ όλα αυτά, όπου τα πάντα είναι πιθανά, έξω από λογοτεχνικές παραδόσεις, έξω από πολιτικοκοινωνικά ιδεολογήματα. Η Βακαλό μού διδάσκει τι μπορεί να είναι ποίηση. Αποφορτισμένη είναι σίγουρα από το δυσάρεστο βαρίδι της σοβαροφάνειας, δεν είναι αφηρημένο σχήμα όμορφα διατυπωμένο, ένα, όπως καμιά φορά διατείνομαι, «ελληνικό ποίημα» (που προσαρμόζεται δηλαδή στην αφηρημένη φύση της ελληνικής γλώσσας και στη σκοτεινή μεταφορά τής μεταφοράς).

Αν αναλογιστούμε πως η Ελένη Βακαλό άρχισε να γράφει και να εκδίδει ποίηση τη δεκαετία του ’40, προτού καν οι γυναίκες αποκτήσουν δικαίωμα ψήφου, γνωρίζοντας ότι η ιστορία της λογοτεχνίας δεν ήταν σε θέση να εντοπίσει Ελληνίδες ποιήτριες τη δεκαετία του ’30, ίσως συνειδητοποιήσουμε πόσο δύσκολο ήταν το εγχείρημά της. Το είχε αντιληφθεί; Ίσως και όχι. Πόσο πετυχημένο όμως ήταν αυτό το εγχείρημα! Πώς κατάφερε να φέρει το μοντερνισμό στα όριά του, να τον επανεφεύρει, να κάνει «οίστρο της ζωής τον φόβο του θανάτου», χωρίς να προσδεθεί στον υπερρεαλισμό, και εντέλει να πραγματώσει τις ίδιες της τις αξίες για τη ζωή, να δώσει πνοή στην πρώτη αρχή της ποίησής της: «ο τρόπος να κινδυνεύομε είναι ο τρόπος μας σαν ποιητές» (87)!

Κινδύνεψε, όπως γράφει η Άντεια Φραντζή στο βιβλίο της για την Ελένη Βακαλό Έμενε ποίημα (Νεφέλη 2005, 50-51), να μη γίνει καν κατανοητή. Κινδύνεψε, προσθέτω, να μην αγαπηθεί από τον αναγνώστη της, ασχέτως εάν ήταν πάντα προσανατολισμένη σε αυτόν, και όχι στους κριτικούς. Όπως γράφει στη συλλογή Το δάσος:

Αυτό το ποίημα

Δεν είναι για να το διαβάσουν

Όσοι δε μ’ αγαπούνε

Ακόμη

Κι από κείνους

Που δε θα με ξέρουν

Αν δεν πιστεύουνε πως υπήρξα

Σαν

Και κείνους

(14)

 

Και στις Παλάβρες της κυρα-Ροδαλίνας, 30 χρόνια μετά, γράφει:

Εκείνη με το χειρόγραφο

Αναγνωρίζει

Στο ράμφος του παμφάγου των λέξεων

Κι ο αναγνώστης πως είναι

Ερωμένος και αυτός, και αυτή

Αλλού, του αντιβοώντος

(205)

 

Τα ποιήματά της, που είναι το «άλλο του πράγματος», τα μαντεύεις. Το έργο της Βακαλό προαπαιτεί μια ενεργητική συμμετοχή. Δεν θα κλάψεις, αναγνώστη, διαβάζοντάς την, δεν θα προφυλαχθείς, δεν θα επιβεβαιώσεις τον κόσμο σου, δεν θα προβείς σε διανοητικά άλματα σχετικά με τις διακειμενικές της αναφορές (που είναι πολλές, αλλά χωνεμένες στις λέξεις της), δεν θα σου περάσει από το μυαλό να τη συγκρίνεις.

Ίσως γι’ αυτό την αγαπώ πολύ. Σαν τον τελευταίο έρωτα, όχι σαν τον πρώτο.

*

Περπατώντας στα σοκάκια της Αθήνας, αντικρίζοντας το ασφυκτικό μαρτύριο της ύπαρξης, διαβάζοντας συνθήματα και στίχους στους τοίχους, σκέφτομαι πόσο ευτυχισμένοι είναι, όπως έλεγε και η Βακαλό, οι ποιητές: «Και πώς προσφέρονται όλα σε κείνους / Βλέπουν στον τρόπο τους, τέτοιον, ένα σημάδι οι ποιητές / Ευτυχισμένοι που είναι / Δεν έχουν τόπο για να σταθούν κι έχουν ξημέρωμα» (ΒΣ 98). Είχε δίκιο. Συχνά αναρωτιέμαι τι σκεφτόταν όταν έγραφε, ποιο όραμα έριχνε στο χαρτί, ποιο σχέδιο ζωής υλοποιούσε. «Αυτή τη στιγμή εκείνο που με απασχολεί είναι η υπόσταση της γλώσσας, δηλαδή να ονοματίσω τα πράγματα για να υπάρχουν», αποκάλυπτε σε συνέντευξή της το 1995 στην ποιήτρια Μαίρη Γιόση (Διαβάζω, αρ. 351). Και η δική μου Μωραλίνα, πιστή σε μια ευτοπία, της απαντά: «Όταν γράφεις κάτι γίνεται». Όταν γράφεις, κάτι μαγικό γίνεται. Βγαίνεις από το σπίτι σου, μπαίνεις στην καρδιά σου. Το χέρι της χάραξε ποίηση χαιρετίζοντας την ιστορία.

«Χαιρετώ τον αιώνα που έρχεται. Τη σκληρότητα της κρίσης του για τον πρόγονο, από τον δικό μου αιώνα, την ξέρω»

(περ. Ποίηση, «Αποχαιρετώντας τον αιώνα», τεύχ. 14)

Δεν είμαι σίγουρη αν η Ελένη Βακαλό είναι ποιήτρια στη σκιά, παρότι η εποχή που έζησε και έγραψε δεν τη διάλεξε για τις ανάγκες της, δεν την τίμησε όσο θα της άξιζε (ή μάλλον όπως πιστεύουμε κάποιοι ότι της άξιζε). Για μένα ήταν μια ευτυχισμένη ποιήτρια. Αντιμετώπισε το σύνολο των συλλογών της σαν διακριτή πορεία του βίου της. Μου δίνει την εντύπωση πως κατόρθωσε να κάνει ό,τι ήθελε, όπως το ήθελε.

Η Βακαλό ίσως οραματίστηκε την ποίηση σαν μονοπάτι, το οποίο διαβαίνουμε με ό,τι εφόδια διαθέτουμε, αξιοποιώντας στο έπακρον κάθε δυνατότητα, έστω μικρή, ξεγελώντας καθετί που έχει αρνητικό πρόσημο με την εσωτερική μας ευρυχωρία.

«Κι επειδή θέλω όχι μόνον αγάπη αλλά και τιμή δίνοντας όπως σε συγγενείς μακρινούς έστω αν δυστυχήσουν κοντά τους πρέπει εκείνη την ώρα να είσαι / γιατί κοντά συμφορές είναι σε όλους / έτσι θ’ αρχίσω» (148)

 

[Δημοσιευμένο στον τόμο Ποιητές στη σκιά, επιμ. Γιώργος Μπλάνας, Γαβριηλίδης, Αθήνα 2012, 125-131, μάλλον χωρίς τροποποιήσεις]

 

 

Εργαστήρι Ποιητικής Τέχνης | Αρχίζουμε 1η Οκτωβρίου

Ετικέτες

, ,

tmimata_septemvrioy-2016-copy-680x275

Πρόγραμμα

Εργαστήρι Ποιητικής Τέχνης (α’ κύκλος)

 

 

Χριστίνα Οικονομίδου, «4 εποχές στον δρόμο», Απόπειρα, 2016

Ετικέτες

, ,

DSC_0511 (3).JPG

DSC_0508(2)DSC_0510 (2)

Δείτε επίσης: /Χριστίνα Οικονομίδου: Γιατί δεν μπορώ να μιλώ για την ποίηση/

 

 

Βίντεο

Vandaveer | Fistful of Swoon

Ετικέτες

,

the stench of sulfur
climbing up the drain
open up your chest
your heart would smell the same
you got a lot of nerve
defyn’ your old man’s word
blood on your boots
you got lust in your veins

the shriek of sirens
singing out of tune
a dozen black roses
in a hideous room
you got a swagger
you got a fistful of swoon
blood on your hands
steady that silver spoon

though your towers were tall
and your powers were grand
you could not understand
how you fell from great heights
and you burrowed with speed
a kingdom you did lead
from heaven to hell

cast from the garden
with cunning and rage
biding your time
through dark and empty days
trade in your canons
your tenants and rules
for pandemonium
high capital ruse

ashes to ashes
dust to dust
all for not
if not for all of us
mighty king
you held the reins
you drove your chariot
right down the drain

though your towers were tall
and your powers were grand
you could not understand
how you fell from great heights
and you burrowed with speed
a kingdom you did lead
from heaven to hell

though your towers were tall
and your powers were grand
you could not understand
how you fell from great heights
and you burrowed with speed
a kingdom you did lead
from heaven to hell